លក្ខខណ្ឌទូទៅ

មូលហេតុនៃជំងឺពុកឆ្អឹង (Osteoporosis Causes)

  • Vann Sok
  • March 01, 2021
  • 94

មូលហេតុនៃជំងឺពុកឆ្អឹង (Osteoporosis Causes)

តើលោកអ្នកកំពុងស្វែងរកមូលហេតុដែលបណ្តាលឱ្យមានជំងឺពុកឆ្អឹងមែនទេ? លោកអ្នកប្រហែលជាមានការភ្ញាក់ផ្អើលនៅពេលដឹងថាមានកត្តាជាច្រើនដែលបង្កឱ្យមានជំងឺនេះ។ ឧទាហរណ៍ ការថយចុះនៃអ័រម៉ូន estrogen ពេលអស់រដូវ គឺជាបុព្វហេតុមួយ។ វាក៏មានកត្តាតំណពូជផងដែរ។ ប្រសិនបើម្តាយឬជីដូនរបស់អ្នកមានជំងឺពុកឆ្អឹង ឱកាសដែលអ្នកវិវឌ្ឍទៅមានជំងឺនេះនឹងកាន់តែខ្ពស់ដែរ។

ការទទួលទានរបបអាហារដែលមានជាតិកាល់ស្យូមទាប, ការហាត់ប្រាណតិចតួច, និងការជក់បារីក៏អាចជួយបង្កើនឱកាសឱ្យកើតជំងឺពុកឆ្អឹងនេះដូចគ្នា។ ដូច្នេះ វាជាការណ៍សំខាន់ណាស់ ដែលត្រូវដឹងគ្រប់យ៉ាងដែលអ្នកអាចដឹង ពីមូលហេតុដែលបណ្តាលឱ្យមានជំងឺពុកឆ្អឹង។ បន្ទាប់មក អ្នកអាចចាត់វិធានការបង្ការ ដើម្បីបញ្ឈប់ជំងឺនេះ និងបន្ថយហានិភ័យនៃការបាក់ឆ្អឹង។

 

តើជំងឺពុកឆ្អឹងចាប់ផ្តើមក្នុងវ័យកុមារឬទេ?

ក្នុងវ័យកុមារ និងវ័យជំទង់ រាងកាយមានការបែកបាក់ឆ្អឹងចាស់ និងបង្កើតឆ្អឹងថ្មីឡើងវិញ។ ដំណើរការនេះ ហៅថា «ការផ្លាស់ប្តូរនិងជំនួសដោយឆ្អឹងថ្មី» ។ ក្នុងអំឡុងពេលនេះ រាងកាយបង្កើតឆ្អឹងច្រើនជាងដកចេញ ដូច្នេះហើយឆ្អឹងលូតលាស់ និងរឹងមាំជាងមុន។

លោកអ្នកច្រើនតែឮ ពីសារសំខាន់ចំពោះស្ត្រីក្នុងការទទួលបានជាតិកាល់ស្យូមគ្រប់គ្រាន់។ ប៉ុន្តែអ្វីដែលសំខាន់ជាងនេះទៅទៀត គឺថាក្មេង និងមនុស្សវ័យជំទង់ក៏ត្រូវការជាតិកាល់ស្យូមដែរដើមី្បជួយឆ្អឹង។ ហើយវាក៏សំខាន់ផងដែរសម្រាប់ពួកគេក្នុងការហាត់ប្រាណជារៀងរាល់ថ្ងៃ ដើម្បីបង្កើតឆ្អឹងរឹងមាំ។

 

តើជំងឺពុកឆ្អឹងជាទូទៅកើតចំពោះស្ត្រីនៅពេលណា?

សម្រាប់ស្ត្រីភាគច្រើន, បរិមាណសរុបនៃឆ្អឹងដល់កម្រិត (Bone Peak) នៅពេលមានអាយុចន្លោះពី ២៥ ទៅ ៣០ ឆ្នាំ។ ស្ត្រីមួយចំនួន អាចមានឆ្អឹងដល់កម្រិតរាងឆាប់បន្តិច ដោយអាស្រ័យលើកត្តាប្រឈមនឹងជំងឺពុកឆ្អឹងរបស់ពួកគាត់។

នៅពេលដែលបរិមាណសរុបនៃឆ្អឹងឡើងដល់កម្រិត ចរន្តនឹងបញ្ច្រាសទៅវិញ។ ពេលខ្លះ ប្រហែលជាអាយុ ៣៥ ឆ្នាំស្ត្រីចាប់ផ្តើមបាត់បង់ឆ្អឹង។

ខណៈឆ្អឹងមួយចំនួនបាត់បង់ជារៀងរាល់ឆ្នាំ អត្រានៃការបាត់បង់ឆ្អឹងកើនឡើងក្នុងរយៈពេល ៥ ទៅ ១០ ឆ្នាំបន្ទាប់ពីអស់រដូវ។ ច្រើនឆ្នាំបន្ទាប់មក ការបែកបាក់ឆ្អឹងកើតឡើងក្នុងល្បឿនលឿនជាងការកសាងឆ្អឹងថ្មី។ នេះគឺជាដំណើរដែលបណ្តាលឱ្យមានជំងឺពុកឆ្អឹង។

ក្នុងអំឡុងពេលនេះ ទោះបីជាឆ្អឹងរបស់អ្នកនៅតែរឹងមាំ និងមិនទាន់បាក់ ហើយអ្នកគ្មានរោគសញ្ញាអ្វីសោះទាក់ទងនឹងជំងឺពុកឆ្អឹងក៏ដោយ ប៉ុន្តែបើត្រួតពិនិត្យកំហាប់ឆ្អឹង (Bone Density Test) នោះនឹងបានឃើញជំងឺ។

 

តើបុរសមានជំងឺពុកឆ្អឹងទេ?

ត្រូវហើយ។ បុរសក៏កើតជំងឺពុកឆ្អឹងដែរ។ ជាការពិត បុរសប្រហែល ២ លាននាក់ ដែលមានអាយុលើសពី ៦៥ ឆ្នាំ មានជំងឺពុកឆ្អឹង។ ជំងឺពុកឆ្អឹងជាធម្មតាចាប់ផ្តើមនៅពេលបុរសចូលវ័យជ្រេ និងវិវឌ្ឍយឺត។ យ៉ាងណាក៏ដោយ ជំងឺពុកឆ្អឹងអាចធ្វើឱ្យបុរសក្លាយជាពិការ និងឈឺចាប់ដូចស្ត្រីដែរ។

 

តើជំងឺពុកឆ្អឹងសព្វថ្ងៃនេះមានលក្ខណៈដូចម្តេច?

ចំពោះជនជាតិអាម៉េរិកដែលមានអាយុច្រើន ជំងឺពុកឆ្អឹងក្លាយជារឿងធម្មតា។ ក្នុងចំណោមមនុស្សដែលមានអាយុចាប់ពី ៥០ ឆ្នាំ និងលើនេះ ចំនួន ៥៥% មានហានិភ័យខ្ពស់ក្នុងការកើតជំងឺពុកឆ្អឹង។ នៅសហរដ្ឋអាម៉េរិកមានបុរស និងស្ត្រីប្រមាណជាង ១០ លាននាក់ មានជំងឺពុកឆ្អឹង និងជិត ៤៣ លាននាក់ផ្សេងទៀត ត្រូវបានគេគិតថាមានគុណភាពឆ្អឹងទាប ដែលធ្វើឱ្យពួកគេមានហានិភ័យខ្ពស់ក្នុងការកើតជំងឺពុកឆ្អឹង។

 

កត្តាហានិភ័យនៃជំងឺពុកឆ្អឹង

អត្រានៃការបាត់បង់ឆ្អឹងរបស់មនុស្សម្នាក់ៗខុសគ្នា។ ប៉ុន្តែនៅពេលចូលវ័យកណ្តាល ឆ្អឹងចាប់ផ្តើមស្តើង។ ចំពោះការបាត់បង់ឆ្អឹងរបស់លោកអ្នកលឿនឬយឺត គឺអាស្រ័យលើកត្តាមួយចំនួន ៖

       កម្រិតការធ្វើសកម្មភាព

       កម្រិតកាល់ស្យូមទទួលបាន

       ប្រវត្តិគ្រួសារ

       ប្រវត្តិលេបថ្នាំ

       ទម្លាប់នៃការរស់នៅ ដូចជាជក់បារី ឬផឹកស្រាកម្រិតណា

       ការចាប់ផ្តើមអស់រដូវ

 

ការអស់រដូវ, អ័រម៉ូន Estrogen និងជំងឺពុកឆ្អឹង

ចំពោះស្រ្តី អ័រម៉ូន Estrogen មានសារសំខាន់សម្រាប់រក្សាគុណភាពឆ្អឹង។ នៅពេលដែលកម្រិត អ័រម៉ូន Estrogen ធ្លាក់ចុះបន្ទាប់ពីអស់រដូវ នោះការបាត់បង់ឆ្អឹងនឹងកើនឡើង។ បញ្ហានេះអាចកើតឡើងជាមួយនឹងការអស់រដូវបែបធម្មជាតិ ឬការអស់រដូវដោយវះកាត់ ក្នុងករណីអ្នកវះកាត់យកដៃស្បូនចេញ។

ក្នុងអំឡុងពី ៥ ទៅ ១០ ឆ្នាំដំបូងបន្ទាប់ពីអស់រដូវ ស្ត្រីអាចបាត់បង់គុណភាពឆ្អឹងប្រហែល ២,៥% ក្នុងមួយឆ្នាំ។ នេះមានន័យថាពួកគាត់អាចបាត់បង់ ២៥% នៃគុណភាពឆ្អឹងរបស់ពួកគាត់ក្នុងអំឡុងនេះ។

ចំពោះស្ត្រី ការបាត់បង់ឆ្អឹងឆាប់រហ័សបន្ទាប់ពីអស់រដូវ គឺជាបុព្វហេតុចម្បងនៃជំងឺពុកឆ្អឹង។ សម្រាប់ស្ត្រី ការមានឆ្អឹងរឹងមាំមុនពេលអស់រដូវ គឺជាការការពារដ៏ល្អបំផុតក្នុងការប្រឆាំងនឹងការបាក់ឆ្អឹងដែលខ្សោយ។

 

តើជំងឺពុកឆ្អឹងអាចបង្ការមុនបានទេ?


ប្រហែលជាពាក់កណ្តាលនៃស្ត្រីទាំងអស់ ដែលមានអាយុលើសពី ៥០ ឆ្នាំ និងបុរសប្រហែល ១ នាក់ក្នុងចំណោម ៤ នាក់នឹងបាក់ឆ្អឹងដោយសារជំងឺពុកឆ្អឹង។ ប៉ុន្តែមានរឿងជាច្រើនដែលលោកអ្នកអាចធ្វើបានដើម្បីការពារជំងឺពុកឆ្អឹង និងជៀសវាងការបាក់ឆ្អឹង។ ឧទាហរណ៍ លោកអ្នកត្រូវប្រាកដថាបានទទួលជាតិកាល់ស្យូមច្រើន ពីរបបអាហារប្រចាំថ្ងៃរបស់លោកអ្នក។ លោកអ្នកក៏អាចទទួលបានកាល់ស្យូមទាំងពីអាហារ និងថ្នាំបំប៉ន។ លោកអ្នកក៏អាចទៅពិនិត្យមើលកត្តាហានិភ័យនៃជំងឺពុកឆ្អឹង និងផ្លាស់ប្តូរកត្តាណាដែលលោកអ្នកអាចគ្រប់គ្រងបាន ឧទាហរណ៍ ឈប់ជក់បារី ប្រសិនបើលោកអ្នកជក់។ ប្រសិនបើលោកអ្នកត្រូវការថ្នាំ សូមទៅរកអ្នកផ្តល់សេវាថែទាំសុខភាពដែលអាចផ្តល់អនុសាសន៍អំពីការប្រើប្រាស់ថ្នាំព្យាបាលជំងឺពុកឆ្អឹង។

រឿងសំខាន់មួយដែលលោកអ្នកអាចធ្វើបាន គឺត្រូវហាត់ប្រាណឱ្យបានច្រើន។ លំហាត់ប្រាណមានទម្ងន់ (Weight-bearing Exercise) នឹងជួយជំរុញកោសិកាឱ្យបង្កើតឆ្អឹងថ្មី។ តាមរយៈការបង្កើនលំហាត់ប្រាណមានទម្ងន់ លោកអ្នកនឹងលើកទឹកចិត្តដល់រាងកាយរបស់លោកអ្នកឱ្យបង្កើតឆ្អឹង។ នេះអាចពន្យារពេល ឬអាចបញ្ច្រាសដំណើរការបំផ្លិចបំផ្លាញរបស់ជំងឺពុកឆ្អឹងដែលបណ្តាលឱ្យបាក់ឆ្អឹង, ឈឺចាប់, ឬខ្សោយ ទៅជាល្អវិញ។ នៅក្នុងការហាត់ប្រាណ បើសិនលោកអ្នកបន្ថែមការហាត់កម្លាំងទៀតនោះ នឹងធ្វើឱ្យកម្លាំងសាច់ដុំ និងភាពបត់បែនរបស់លោកអ្នកកាន់តែប្រសើរ ព្រមទាំងកាត់បន្ថយការដួលទៀតផង។ សូមពិភាក្សាជាមួយអ្នកផ្តល់សេវាថែទាំសុខភាពអំពីជម្រើសលំហាត់ប្រាណដែលសមស្របសម្រាប់ខ្លួនលោកអ្នក។

 

 

អត្ថបទពិសេស
ថ្នាំបំប៉នសម្រាប់សុខភាពស្បែក

April 22, 2021

ផលិតផលថែរក្សាស្បែកដែលមិនមានប្រសិទ្ធភាព

April 21, 2021

វិធីងាយៗដើម្បីកាត់បន្ថយស្នាមជ្រួញ

April 20, 2021

ការថែរក្សាស្បែកក៏សម្រាប់បុរសផងដែរ

April 19, 2021

បណ្ដាញ​សង្គម