លក្ខខណ្ឌទូទៅ

វីរុសកូរ៉ូណា និងជំងឺរលាកសួត

  • Vann Sok
  • March 09, 2021
  • 105

វីរុសកូរ៉ូណា និងជំងឺរលាកសួត

មនុស្សភាគច្រើនដែលកើតកូវីដ ១៩ មានអាការជំងឺស្រាលឬមធ្យម ដូចជាក្អក, គ្រុនក្តៅ, និងដកដង្ហើមខ្លីៗ។ ប៉ុន្តែអ្នកខ្លះដែលរកឃើញមានវីរុសកូរ៉ូណាឆ្លងថ្មី កើតជំងឺរលាកសួតធ្ងន់ធ្ងរនៅក្នុងសួតទាំងពីរ។ ជំងឺរលាកសួត កូវីដ ១៩ ជាជំងឺធ្ងន់ធ្ងរ ដែលអាចបណ្តាលឱ្យស្លាប់បាន។

 

តើជំងឺរលាកសួតគឺជាអ្វី?

ជំងឺរលាកសួត គឺជាការឆ្លងមេរោគសួត ដែលបណ្តាលឱ្យមានការរលាកនៅក្នុងថង់ខ្យល់តូចៗនៅខាងក្នុងសួតរបស់អ្នក។ ពួកវាអាចបំពេញដោយអង្គធាតុរាវ និងខ្ទុះច្រើនពេក ដែលពិបាកដកដង្ហើម។ អ្នកអាចមានដង្ហើមខ្លី, ក្អក, គ្រុនក្តៅ, ឈឺទ្រូង, រងា, ឬល្ហិតល្ហៃ។

គ្រូពេទ្យប្រហែលជាណែនាំឱ្យប្រើថ្នាំក្អក និងថ្នាំបំបាត់ការឈឺចាប់ ដែលបន្ថយអាការក្តៅខ្លួន។ ក្នុងករណីធ្ងន់ធ្ងរបំផុត អ្នកប្រហែលជាត្រូវទៅមន្ទីរពេទ្យ ដើម្បីជួយដកដង្ហើមជាមួយម៉ាស៊ីនមួយហៅថា ម៉ាស៊ីនខ្យល់។

អ្នកអាចឆ្លងជំងឺរលាកសួត ដែលជាផលវិបាកពីការឆ្លងវីរុស ដូចជាជំងឺកូវីដ ១៩, ឬជំងឺគ្រុនផ្តាសាយ, ឬជំងឺផ្តាសាយធម្មតា។ ប៉ុន្តែបាក់តេរី, មេរោគផ្សិត, និងមីក្រុបដទៃទៀតក៏អាចបណ្តាលឱ្យកើតវាដែរ។

 

តើអ្វីទៅជាជំងឺរលាកសួតដែលឆ្លងវីរុសកូរ៉ូណា?

ជំងឺដែលត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ទៅនឹងមេរោគឆ្លងថ្មីនេះ ត្រូវបានគេហៅថា ជំងឺរលាកសួតដែលឆ្លងតាមវីរុសកូរ៉ូណា (NCIP) ។ អង្គការសុខភាពពិភពលោក បានប្តូរឈ្មោះវាថា កូវីដ ១៩ ដែលជាឈ្មោះខ្លីសម្រាប់ជំងឺវីរុសកូរ៉ូណា ឆ្នាំ ២០១៩ ។

 

អាការជំងឺរលាកសួតកូវីដ ១៩

គ្រុនក្តៅ, ក្អកស្ងួត, និងដកដង្ហើមខ្លីៗ គឺជារោគសញ្ញាដំបូងនៃជំងឺកូវីដ ១៩។ អ្នកក៏អាចមាន៖

  • ល្ហិតល្ហៃ
  • រងា
  • ចង់ក្អួត ឬក្អួត
  • រាក
  • ឈឺពោះ
  • ឈឺសាច់ដុំ ឬឈឺខ្លួន
  • ឈឺក្បាល
  • បាត់បង់ក្លិន ឬរសជាតិ
  • ឈឺ​ក
  • ទល់លាមក ឬហៀរសម្បោរ
  • ភ្នែកក្រហម
  • កើតកន្ទួលលើស្បែក

ប្រសិនបើការឆ្លងកូវីដ ១៩ របស់អ្នកចាប់ផ្តើមបង្កឱ្យមានជំងឺរលាកសួត អ្នកអាចសម្គាល់ឃើញថាមានដូចជា៖

  • ចង្វាក់បេះដូងលោតលឿន
  • ដង្ហើមខ្លី ឬដកដង្ហើមមិនបាន
  • ដកដង្ហើមញាប់ៗ
  • វិលមុខ
  • បែកញើសច្រើន

 

តើអ្នកមានកូវីដ ១៩ នឹងកើតជំងឺរលាកសួតយ៉ាងដូចម្តេច?

ប្រហែល ១៥ ភាគរយនៃករណីកូវីដ ១៩ គឺធ្ងន់ធ្ងរ។ នោះមានន័យថា ពួកគេប្រហែលជាត្រូវការព្យាបាលដោយអុកស៊ីសែននៅក្នុងមន្ទីរពេទ្យ។ ប្រហែលជា ៥ ភាគរយនៃប្រជាជនមានជំងឺឆ្លងធ្ងន់ធ្ងរ ហើយត្រូវការម៉ាស៊ីនខ្យល់។

អ្នកដែលមានជំងឺរលាកសួតក៏អាចមានជំងឺមួយហៅថា ជំងឺផ្លូវដង្ហើមធ្ងន់ធ្ងរ (ARDS) ។ វាជាជំងឺដែលកើតឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័ស និងបណ្តាលឱ្យមានបញ្ហាដកដង្ហើម។

វីរុសកូរ៉ូណាថ្មីនេះបណ្តាលឱ្យមានការរលាកធ្ងន់ធ្ងរនៅក្នុងសួតរបស់អ្នក។ វាធ្វើឱ្យខូចខាតដល់កោសិកា និងជាលិកា ដែលនៅជួរជាមួយនឹងថង់ខ្យល់នៅក្នុងសួតរបស់អ្នក។ ថង់ទាំងនេះគឺជាកន្លែងផ្ទុកអុកស៊ីសែន ដែលអ្នកដកដង្ហើមត្រូវបានដំណើរការ ហើយបញ្ជូនទៅឈាមរបស់អ្នក។ ការបំផ្លាញនេះបានបណ្តាលឱ្យជាលិកាបែក និងស្ទះសួតរបស់អ្នក។ ជញ្ជាំងថង់អាចក្រាស់ ដែលធ្វើឱ្យអ្នកពិបាកដកដង្ហើម។

 

តើអ្នកណាទំនងជាទទួលបានវា?

អ្នកណាក៏អាចឆ្លងជំងឺរលាកសួតកូវីដ ១៩ ដែរ ប៉ុន្តែវាទំនងជាកើតមានចំពោះមនុស្ស ដែលមានអាយុ ៦៥ ឆ្នាំ ឡើងទៅ។ អ្នកដែលមានអាយុ ៨៥ ឆ្នាំ និងលើសនេះ មានហានិភ័យខ្ពស់បំផុត។

អ្នកដែលរស់នៅក្នុងគិលានុបដ្ឋាន ឬអ្នកដែលមានបញ្ហាសុខភាពផ្សេងទៀតដូចខាងក្រោមនេះ ក៏មានឱកាសខ្ពស់កើតជំងឺធ្ងន់ធ្ងរជាមួយនឹងជំងឺកូវីដ ១៩ ដែរ៖

  • ជំងឺហឺត ក្នុងកម្រិតមធ្យមទៅធ្ងន់
  • ជំងឺសួត
  • ជំងឺលើសឈាម
  • ជំងឺបេះដូង
  • ជំងឺទឹកនោមផ្អែម
  • ជំងឺថ្លើម
  • ការខូចតម្រងនោម
  • ការធាត់ខ្លាំង ឬមានសន្ទស្សន៍ម៉ាសរាងកាយ ៤០ ឡើងទៅ

អ្នកដែលមានប្រព័ន្ធភាពស៊ាំចុះខ្សោយ អាចនឹងងាយមានជំងឺកូវីដ ១៩ ធ្ងន់ធ្ងរ។ នេះរាប់បញ្ចូលទាំងអ្នកជក់បារី, អ្នកដែលត្រូវបានព្យាបាលជំងឺមហារីក, អ្នកដែលបានប្តូរខួរឆ្អឹងខ្នង, អ្នកដែលមានផ្ទុកមេរោគ HIV ឬអេដស៍មិនអាចគ្រប់គ្រងបាន, និងអ្នកដែលប្រើថ្នាំបន្ថយប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ ដូចជាថ្នាំស្តេរ៉ូអ៊ីត។

ការធ្វើតេស្តដោយឥតគិតថ្លៃ គឺមាននៅក្នុងសហគមន៍ភាគច្រើន។ ទីតាំងខ្លះតម្រូវឱ្យមានការណាត់ជួប ខណៈពេលដែលកន្លែងផ្សេងទៀតកំពុងធ្វើការ។ ពិនិត្យមើលជាមួយមន្ទីរសុខាភិបាលក្នុងតំបន់របស់អ្នកអំពីការធ្វើតេស្តដែលអាចរកបាន។

 

តើគេធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យជំងឺរលាកសួតកូវីដ ១៩ ដោយរបៀបណា?

គ្រូពេទ្យអាចធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យជំងឺរលាកសួតកូវីដ ១៩ ដោយផ្អែកលើអាការ និងលទ្ធផលតេស្តពីមន្ទីរពិសោធន៍។

ការធ្វើតេស្តឈាមក៏អាចបង្ហាញពីរោគសញ្ញានៃជំងឺរលាកសួតកូវីដ ១៩ ដែរ។ ទាំងនេះរួមបញ្ចូលទាំង កម្រិតឡាំផូស៊ីតទាប និងការកើនឡើងនៃប្រូតេអ៊ីន C-reactive (CRP) ។ ឈាមរបស់អ្នកក៏អាចមានអុកស៊ីសែនទាបដែរ។ ការធ្វើស៊ីធីស្កេនលើទ្រូងអាចបង្ហាញពីការបំផ្លាញសួតទាំងសងខាងរបស់អ្នក។ គ្រូពេទ្យហៅនេះថា «Ground Glass»

 

តើមានវិធីព្យាបាលជំងឺរលាកសួតកូវីដ ១៩ ដែរឬទេ?

ជំងឺរលាកសួតអាចត្រូវការការព្យាបាលនៅមន្ទីរពេទ្យដែលមានអុកស៊ីសែន, ម៉ាស៊ីនខ្យល់ ដើមី្បជួយឱ្យអ្នកដកដង្ហើម និងការចាក់វត្ថុរាវតាម IV ដើម្បីការពារការខ្សោះជាតិទឹក។

អ្នកស្រាវជ្រាវតេស្តវេជ្ជសាស្ត្រកំពុងពិនិត្យមើលថាតើថ្នាំ និងការព្យាបាលមួយចំនួន ដែលប្រើសម្រាប់លក្ខខណ្ឌជំងឺផ្សេងទៀត អាចព្យាបាលជំងឺកូវីដ ១៩ ធ្ងន់ធ្ងរ ឬទាក់ទងនឹងជំងឺរលាកសួតនេះបានទេ ដែលរួមមានថ្នាំ dexamethasone ដែលជាថ្នាំ corticosteroid

រដ្ឋបាលចំណីអាហារ និងឱសថអាម៉េរិកបានអនុម័តលើ antiviral remdesivir (Veklury) សម្រាប់ការព្យាបាលអ្នកជំងឺកូវីដ ១៩ នៅមន្ទីរពេទ្យ។ ថ្នាំនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងដំបូង ដើម្បីព្យាបាលវីរុសអេបូឡា។

ទីភ្នាក់ងារនេះបានលុបចោលការអនុញ្ញាតឱ្យប្រើជាបន្ទាន់នូវថ្នាំប្រឆាំងនឹងជំងឺគ្រុនចាញ់ chloroquine និង hydroxychloroquine ដោយមានការព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងអំពីសុវត្ថិភាព និងថាតើពួកវាធ្វើការបានយ៉ាងដូចម្តេចប្រឆាំងនឹងវីរុស។

 

ការបង្ការជំងឺរលាកសួតកូវីដ ១៩

ប្រសិនបើអ្នកស្ថិតក្នុងក្រុម ដែលមានហានិភ័យខ្ពស់នៃជំងឺរលាកសួតកូវីដ ១៩ សូមចាត់វិធានការណ៍ទាំងនេះដើម្បីបង្ការការឆ្លង៖

  • លាងដៃឱ្យបានញឹកញាប់។ ដុសដៃជាមួយសាប៊ូ និងទឹកយ៉ាងហោចណាស់ ២០ វិនាទី។
  • ប្រសិនបើអ្នកមិនអាចលាងសម្អាតដៃបានទេ សូមប្រើជែលលាងដៃ ដែលមានជាតិអាល់កុល យ៉ាងហោចណាស់ ៦០ ភាគរយ។ ត្រដុសវាលើដៃរបស់អ្នករហូតទាល់តែវាស្ងួត។
  • ព្យាយាមកុំឱ្យប៉ះមុខ, មាត់, និងភ្នែករបស់អ្នករហូតដល់អ្នកបានលាងដៃ។
  • ជៀសវាងទៅជួបអ្នកដែលឈឺ។ នៅផ្ទះ ហើយជៀសវាងការជួបអ្នកដទៃ តាមដែលអាចធ្វើទៅបាន។
  • ពាក់ម៉ាស ប្រសិនបើអ្នកត្រូវចេញទៅក្រៅ។
  • លាង និងសម្អាតផ្ទៃវត្ថុក្នុងផ្ទះរបស់អ្នក ដែលអ្នកប៉ះញឹកញាប់ ដូចជាផ្ទៃតុ និងក្តារចុចកុំព្យូទ័រ។

ឥឡូវនេះ ខណៈពេលដែលមានវ៉ាក់សាំងកូវីដ ១៩ អាចប្រើបានក៏ដោយ ប៉ុន្តែវាមិនអាចបង្ការអ្នកពីជំងឺរលាកសួតទេ។ វ៉ាក់សាំងជំងឺរលាកសួតអាចការពារប្រភេទបាក់តេរី តែមិនមែនវីរុសកូរ៉ូណាទេ។ ទោះយ៉ាងណា វាអាចជួយដល់សុខភាពទូទៅរបស់អ្នក ជាពិសេសប្រសិនបើអ្នកអាយុចាស់ ឬមានប្រព័ន្ធការពារចុះខ្សោយ។ សូមពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យថាតើអ្នកគួរចាក់វ៉ាក់សាំងឬអត់។

 

អត្ថបទពិសេស
ថ្នាំបំប៉នសម្រាប់សុខភាពស្បែក

April 22, 2021

ផលិតផលថែរក្សាស្បែកដែលមិនមានប្រសិទ្ធភាព

April 21, 2021

វិធីងាយៗដើម្បីកាត់បន្ថយស្នាមជ្រួញ

April 20, 2021

ការថែរក្សាស្បែកក៏សម្រាប់បុរសផងដែរ

April 19, 2021

បណ្ដាញ​សង្គម