លក្ខខណ្ឌ

ប្រភេទនៃជំងឺទឹកនោមមានរសជាតិផ្អែម (Diabetes Mellitus)

តើជំងឺទឹកនោមមានរសជាតិផ្អែមគឺជាអ្វី?

ជំងឺទឹកនោមមានរសជាតិផ្អែម     ដែលត្រូវបានគេហៅផងដែរថាជា    ជំងឺទឹកនោមផ្អែម (diabetes)   គឺជាពាក្យមួយសម្រាប់ករណីជាច្រើនដែលទាក់ទងនឹងរបៀប   ដែលរាងកាយរបស់លោកអ្នកបំលែងអាហារទៅជាថាមពល។

នៅពេលលោកអ្នកញ៉ាំកាបូអ៊ីដ្រាត ( carbohydrate អាហារជាតិម្សៅ ) រាងកាយរបស់លោកអ្នកបំលែងវាទៅជាជាតិស្ករហៅថាគ្លុយកូស    ហើយបញ្ជូនវាទៅក្នុងចរន្តឈាមរបស់លោកអ្នក។ លំពែងរបស់អ្នកបញ្ចេញអាំងស៊ុយលីន   ដែលជាអ័រម៉ូនជួយផ្លាស់ទីគ្លុយកូសពីឈាមចូលទៅក្នុងកោសិការបស់លោកអ្នក   ដែលប្រើវាសម្រាប់ថាមពល។

នៅពេលដែលលោកអ្នកមានជំងឺទឹកនោមផ្អែម   ហើយមិនទទួលការព្យាបាល   រាងកាយរបស់លោកអ្នកមិនប្រើប្រាស់អាំងស៊ុយលីនដូចអ្វីដែលវាគួរតែធ្វើនោះទេ។ គ្លុយកូសច្រើនពេកនៅក្នុងឈាម    ដែលជាធម្មតាហៅថាជាតិស្ករក្នុងឈាមខ្ពស់។ នេះអាចបណ្តាលឱ្យមានបញ្ហាសុខភាពធ្ងន់ធ្ងរ    ឬអាចគំរាមកំហែងដល់អាយុជីវិត។

មិនមានការព្យាបាលសម្រាប់ជំងឺទឹកនោមផ្អែមទេ។ ប៉ុន្តែជាមួយនឹងការព្យាបាល   និងការផ្លាស់ប្តូររបៀបរស់នៅ   អ្នកអាចរស់នៅបានយូរ    និងមានសុខភាពល្អ។

ជំងឺទឹកនោមផ្អែមកើតមានក្នុងទម្រង់ផ្សេងៗគ្នាអាស្រ័យលើមូលហេតុ។

 

ទឹកនោមផ្អែម (Prediabetes)

ទឹកនោមផ្អែម   គឺនៅពេលដែលជាតិស្ករក្នុងឈាមរបស់លោកអ្នកខ្ពស់ជាងធម្មតា   ប៉ុន្តែមិនខ្ពស់គ្រប់គ្រាន់សម្រាប់គ្រូពេទ្យក្នុងការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យជំងឺទឹកនោមផ្អែមទេ។ ជាងមួយភាគបីនៃប្រជាជននៅសហរដ្ឋអាម៉េរិកមានទឹកនោមផ្អែម      ប៉ុន្តែពួកគេភាគច្រើនមិនដឹងអំពីវាទេ។

ទឹកនោមផ្អែមអាចធ្វើឱ្យលោកអ្នកងាយ   នឹងកើតជំងឺទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី ២    និងជំងឺបេះដូង។ ការធ្វើលំហាត់ប្រាណកាន់តែច្រើន    និងការសម្រកទម្ងន់បន្ថែម   ( សូម្បីតែស្រកតែបន្តិចបន្តួចពី ៥ ទៅ ៧ %នៃទំងន់រាងកាយរបស់លោកអ្នក )   អាចបន្ថយហានិភ័យទាំងនោះបាន។

ជំងឺទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី ១ (Type 1 Diabetes)

ជំងឺទឹកនោមផ្អែមប្រភេទ ១    ក៏ត្រូវបានគេហៅថាទឹកនោមផ្អែមដែលពឹងផ្អែកលើអាំងស៊ុយលីន។ វាធ្លាប់ត្រូវបានគេហៅថាជំងឺទឹកនោមផ្អែមអនីតិជន   ព្រោះវាច្រើនតែចាប់ផ្តើមតាំងពីកុមារភាព។

ជំងឺទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី ១    គឺជាលក្ខខណ្ឌជំងឺ autoimmune ។ វាកើតឡើងនៅពេលដែលរាងកាយរបស់លោកអ្នកវាយប្រហារលំពែង    របស់លោកអ្នកជាមួយនឹងអង្គបដិប្រាណ   ឬអង់ទីករ ( antibodies)។ សរីរាង្គនេះខូចហើយមិនផលិតអាំងស៊ុយលីនទេ។

ហ្សែនរបស់លោកអ្នកក៏អាចបង្កឱ្យមានជំងឺទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី​ ១ នេះដែរ។ វាក៏អាចកើតឡើងដោយសារតែមានបញ្ហាជាមួយកោសិកានៅក្នុងលំពែងដែលផលិតអាំងស៊ុយលីនដែរ។

បញ្ហាសុខភាពជាច្រើនដែលអាចកើតមានជាមួយប្រភេទទី ១    កើតឡើងដោយសារតែការខូចខាត   នៃសរសៃឈាមតូចៗក្នុងភ្នែករបស់លោកអ្នក ( ហៅថា   ជំងឺសរសៃបាតភ្នែក   ដែលបណ្តាលមកពីជំងឺទឹកនោមផ្អែម )   សរសៃប្រសាទ ( ជំងឺសរសៃប្រសាទ   ដែលបណ្តាលមកពីជំងឺទឹកនោមផ្អែម )   និងតម្រងនោម (ជំងឺតម្រងនោម     ដែលបណ្តាលមកពីជំងឺទឹកនោមផ្អែម) ។ លោកអ្នកដែលមានប្រភេទទី ១    ក៏មានហានិភ័យខ្ពស់នៃជំងឺបេះដូង   និងជំងឺដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាលផងដែរ។

ការព្យាបាលជំងឺទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី ១    ពាក់ព័ន្ធនឹងការចាក់អាំងស៊ុយលីនចូលទៅក្នុងជាលិកាខ្លាញ់នៅក្រោមស្បែករបស់លោកអ្នក។លោកអ្នកអាចប្រើ៖

ការធ្វើតេស្តមួយដែលគេហៅថាការធ្វើតេស្តឈាម A1C    ប៉ាន់ស្មានកម្រិតជាតិស្ករក្នុងឈាមរបស់លោកអ្នកក្នុងរយៈពេល ៣ ខែមុន។ គ្រូពេទ្យរបស់លោកអ្នកប្រើវាដើម្បីមើលថា   តើកម្រិតជាតិស្ករក្នុងឈាមរបស់លោកអ្នកត្រូវបានគ្រប់គ្រងយ៉ាងដូចម្តេច។ នោះជួយឱ្យគ្រូពេទ្យដឹងពីហានិភ័យនៃផលវិបាករបស់លោកអ្នក។

ប្រសិនបើលោកអ្នកមានជំងឺទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី ១    លោកអ្នកត្រូវធ្វើការផ្លាស់ប្តូររួមមាន៖

ជំងឺទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី ២ (Type 2 Diabetes)

ជំងឺទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី ២    ត្រូវបានគេហៅថាជំងឺទឹកនោមផ្អែមដែលមិនអាស្រ័យលើអាំងស៊ុយលីន   ឬជំងឺទឹកនោមផ្អែមមនុស្សពេញវ័យ។ ប៉ុន្តែវាបានកើតឡើងជាទូទៅលើកុមារ   និងក្មេងជំទង់ក្នុងរយៈពេលជាង ២០ ឆ្នាំទៅហើយ    ភាគច្រើនដោយសារតែយុវជនកាន់តែច្រើនឡើងទម្ងន់   ឬធាត់។ ប្រហែលជា ៩០% នៃអ្នកដែលមានជំងឺទឹកនោមផ្អែម   មានជំងឺទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី ២ ។

នៅពេលលោកអ្នកមានជំងឺទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី ២    លំពែងរបស់លោកអ្នកផលិតអាំងស៊ុយលីនមួយចំនួន។ ប៉ុន្តែវាមិនគ្រប់គ្រាន់   ឬរាងកាយរបស់លោកអ្នកមិនប្រើវាដូចដែលវាគួរតែត្រូវប្រើ។ ភាពធន់នឹងអាំងស៊ុយលីន   នៅពេលកោសិការបស់លោកអ្នកមិនឆ្លើយតបនឹងអាំងស៊ុយលីន   ច្រើនតែកើតឡើងនៅក្នុងខ្លាញ់   ថ្លើម   និងកោសិកាសាច់ដុំ។

ជំងឺទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី ២    ច្រើនតែស្រាលជាងប្រភេទទី ១។ ប៉ុន្តែវានៅតែអាចបង្កឱ្យមានផលវិបាកសុខភាព

ធំៗ    ជាពិសេសនៅក្នុងសរសៃឈាមតូចៗ     នៅក្នុងក្រលៀន   សរសៃប្រសាទ    និងភ្នែករបស់លោកអ្នក។ ជំងឺទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី ២    ក៏បង្កើនហានិភ័យនៃជំងឺបេះដូង   និងជំងឺដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាលផងដែរ។

អ្នកដែលធាត់   លើសពី ២០% លើទម្រន់គោលដៅសម្រាប់កម្ពស់របស់ពួកគេ    មានហានិភ័យខ្ពស់ជាពិសេសនៃជំងឺទឹកនោមផ្អែមប្រភេទ ២    និងបញ្ហាសុខភាពដែលអាចកើតមាន។ ភាពធាត់ច្រើនតែបណ្តាលឱ្យមានភាពធន់នឹងអាំងស៊ុយលីន    ដូច្នេះលំពែងរបស់លោកអ្នកត្រូវធ្វើការធ្ងន់ជាងមុនដើម្បីផលិតអាំងស៊ុយលីនកាន់តែច្រើន។ ប៉ុន្តែវានៅតែមិន គ្រប់គ្រាន់   ដើម្បីរក្សាកម្រិតជាតិស្ករក្នុងឈាមរបស់លោកអ្នកឱ្យនៅក្នុងកម្រិតដែលវាគួរតែនៅ។

ការព្យាបាលជំងឺទឹកនោមផ្អែមប្រភេទ ២    ពាក់ព័ន្ធនឹងការរក្សាទម្រន់ដែលមានសុខភាពល្អ    ការញ៉ាំត្រឹមត្រូវ    និងការហាត់ប្រាណ។ មនុស្សខ្លះត្រូវការថ្នាំផងដែរ។

គ្រូពេទ្យអាចធ្វើតេស្ត A1C    ពីរបីដងក្នុងមួយឆ្នាំដើម្បីឱ្យដឹងថា    តើលោកអ្នកកំពុងគ្រប់គ្រងជាតិស្ករក្នុងឈាមរបស់លោកអ្នកបានល្អប៉ុណ្ណា។

នៅពេលលោកអ្នកមានជំងឺទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី ២    លំពែងរបស់លោកអ្នកផលិតអាំងស៊ុយលីនមួយចំនួន។ ប៉ុន្តែវាមិនគ្រប់គ្រាន់   ឬរាងកាយរបស់លោកអ្នកមិនប្រើវាដូចដែលវាគួរតែត្រូវប្រើ។ ភាពធន់នឹងអាំងស៊ុយលីន   នៅពេលកោសិការបស់លោកអ្នកមិនឆ្លើយតបនឹងអាំងស៊ុយលីន   ច្រើនតែកើតឡើងនៅក្នុងខ្លាញ់   ថ្លើម   និងកោសិកាសាច់ដុំ។

ជំងឺទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី ២    ច្រើនតែស្រាលជាងប្រភេទទី ១។ ប៉ុន្តែវានៅតែអាចបង្កឱ្យមានផលវិបាកសុខភាព

ធំៗ    ជាពិសេសនៅក្នុងសរសៃឈាមតូចៗ     នៅក្នុងក្រលៀន   សរសៃប្រសាទ    និងភ្នែករបស់លោកអ្នក។ ជំងឺទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី ២    ក៏បង្កើនហានិភ័យនៃជំងឺបេះដូង   និងជំងឺដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាលផងដែរ។

អ្នកដែលធាត់   លើសពី ២០% លើទម្រន់គោលដៅសម្រាប់កម្ពស់របស់ពួកគេ    មានហានិភ័យខ្ពស់ជាពិសេសនៃជំងឺទឹកនោមផ្អែមប្រភេទ ២    និងបញ្ហាសុខភាពដែលអាចកើតមាន។ ភាពធាត់ច្រើនតែបណ្តាលឱ្យមានភាពធន់នឹងអាំងស៊ុយលីន    ដូច្នេះលំពែងរបស់លោកអ្នកត្រូវធ្វើការធ្ងន់ជាងមុនដើម្បីផលិតអាំងស៊ុយលីនកាន់តែច្រើន។ ប៉ុន្តែវានៅតែមិន គ្រប់គ្រាន់   ដើម្បីរក្សាកម្រិតជាតិស្ករក្នុងឈាមរបស់លោកអ្នកឱ្យនៅក្នុងកម្រិតដែលវាគួរតែនៅ។

ការព្យាបាលជំងឺទឹកនោមផ្អែមប្រភេទ ២    ពាក់ព័ន្ធនឹងការរក្សាទម្រន់ដែលមានសុខភាពល្អ    ការញ៉ាំត្រឹមត្រូវ    និងការហាត់ប្រាណ។ មនុស្សខ្លះត្រូវការថ្នាំផងដែរ។

គ្រូពេទ្យអាចធ្វើតេស្ត A1C    ពីរបីដងក្នុងមួយឆ្នាំដើម្បីឱ្យដឹងថា    តើលោកអ្នកកំពុងគ្រប់គ្រងជាតិស្ករក្នុងឈាមរបស់លោកអ្នកបានល្អប៉ុណ្ណា។

ការព្យាបាលជំងឺទឹកនោមផ្អែមពេលមានគភ៌រួមមាន៖

ទម្រង់ជំងឺទឹកនោមផ្អែមផ្សេងៗ (Diabetes)

ក្នុង ១% ទៅ ៥% នៃអ្នកដែលមានជំងឺទឹកនោមផ្អែម   ស្ថានភាពផ្សេងទៀតអាចជាមូលហេតុ។ ទាំងនេះរួមមានជំងឺ លំពែង   ការវះកាត់   និងថ្នាំមួយចំនួន   និងការឆ្លងរោគ។ ក្នុងករណីទាំងនេះ   គ្រូពេទ្យប្រហែលជាចង់តាមដានកម្រិតជាតិស្ករក្នុងឈាមរបស់លោកអ្នក។

Leave a Comment